pfsL dI gwl kridaF qy suxidaF,
krn-suxn vfly aksr Aus nfl "afDuink kivqf df
ienklfbI sur vflf sLfier" afid lkb lf ky Xfd
krdy hn. jd ik pfsL aqy iksy hor kvI nfl aijhy
ivsLysLx kivqf dy mUl sMdrBF nfl koeI sfrokfr nhIN
rwKdy.
"afDuink kivqf" kih ky
asIN kivqf nUM kivqf nflo qoV ky vyKdy hF[[[kivqf nUM
kivqf dy sMdrBF nfloN ies dy isrjk nfl joV ky vyKdy
hF. kivqf kdy "purfxI" neIN huMdI. kivqf
smyN qy kfl qoN rihq hY qy hoxI cfhIdI hY. vydF dI
kivqf AuqnI hI "afDuink" hY ijqnI BfeI vIr
isMG, suirMdr sohl jF kulivMdr Kihry dI kivqf.
ikAuNik kivqf smyN dy kfl cwkr ivwc isrj hoeI kfl
rihq isrjnf hY.
"pfxI ny myry gLIq
mYN pfxI qy lIk hF[[[["
jnfb surjIq pfqr dIaF iehnF sqrF
ivwc kivqf dI bVI swcI-suwcI qy iemfndfr sQfpqI mOjUd
hY.
iksy kivqf nUM "ienklfbI"
ikhf jfxf kfivk arQF ivwc iksy KubsUrq ruwK dy bfkmfl
icwqr Qwly "rwuK" ilK dyx dI koJI hrkq hY.
kivqf ienklfb df sfKLsLfq rUp hY.
kivqf ienklfb coN jnm lYNdI hY qy ienklfb nUM jnm
idMdI hY[[[iPr iksy Kfs kivqf nUM "ienklfbI"
kihxf qy dUsrI nUM kuJ hor ikvyN vI jLfiejL nhIN.
"Dur" dI cyqnf, idl qoN idmfgL rfhIN ho ky
jd klm dI kuwK coN sLbd rUp Dfr ky jlvfgr huMdI hY qF
"ienklfb" vfprdf hY.ieh "ienklfb"
aijhf hY ijs dy gLrB ivwc keI "ienklfb" pey
huMdy hn. BfeI vIr isMG dI kivqf "gulfb" dI
sqr:
"tfhxI nfloN qoV nf sfnUM
asF hwt mihk dI pfeI[[["
ieh kivqf pVHn qoN pihlF pVHn
vflf iksy gulfb dy bUty koloN lMGdf Ausdf Puwl BrUa
ky do pl suMG ky apxI vfsLnf iqRpqI bfad vgfh mfrdf
irhf hovygf. jd Auh ieh sqrF pVH ky Ausy gLulfb dy
bUty pfsoN gLujLrdf hY qF Pwul vwl vDdy Ausdy hwQ iek
ajIb ijhI sMkocI lVKVfht mihsUsdy hn. gLulfb df Pwul
vI AuhI hY[[[bUtf vI AuhI[[[qoVn vflf vI AuhI[[[qoVnhfr
sLkqI vI AuhI, pr hux Puwl qy hwQ ivcfly vfpiraf ieh
sB Auh ienklfb hY jo kivqf ny isrijaf hY.
iewQy mYNnUM vIaqnfmI XoDy aqy kvI ho-cI-imMn dIaF
sqrF Xfd afAuNdIaF hn:
"sfzy vwzy vzyry kvI
kudrq dI suMdrqf gf ky sMqusLt sn.
brP, Puwl, cMn, hvf, DuMd
ndI qy prbq AuhnF nUM moh lYNdy
pr awj
POlfd dI kivqf rcx df smF hY.
qy aslI kvI Auh hY
jo kUV ivruwD hwly dI agvfeI kry."
ho-cI-imMn df "aslI kvI"
iewQy "kvI" nUM bhuq Cutyrf qy bOxf bxf ky
pysL kr irhf hY[[[vyK irhf hY. ikAuNik "kvI"
leI "kUV" dy arQ kdy vwKo vwK nhIN ho skdy[[["kvI"
leI gulfb dI tfhxI nflON iksy gLulfb dy Pwul nUM
byiDafnI ivwc qoV ky msl dyxf vI AunF hI "kUV"
hY ijqnf smrfjI dYNq hwQoN inrdosL "vIaqFg"
df koihaf jfxf. "kvI" dohF siQqIaF ivwc
POlfdI kivqf rcdf hY.
gulfb dy Puwl vwl vDdy vfsLnf
gRsq byiDafny qy aihmk hwQ[[[iewk inrdosL "vIaqFg"
vwl vwDdy smrfjI dYNq dy inrdeI hwQF nUM rokx leI
"kivqf" iewko ijhI POlfdI rok isrjdI hY.
kivqf dy iehnF kfivk sMdrBF ivwc
qusIN iksy iewk kivqf nUM "ienklfbI sur vflI
afDuink" kivqf ikvyN khogy?
hr kivqf "suMn smfD lgFiedf[[["
qoN AuprMq "kuMn[[[!!" nfd nfl pRvihq hoeI
kfiv Dfrf df hI iek jl-pfrf hY. iPr asIN pfxI coN
pfxI vwK kr ky ikvyN prKIey?[[[[ikAuN vyKIey?? "akfivk"
sMdrBF ivwc qF asIN bysLwk aijhf kr skdy hF[[[pr
kfivk sMdrBF ivwc nhIN.
"sB qoN Kqrnfk huMdf hY
GrF qoN kMmF qy, kMmF qoN Gr jfxf
sB qoN Kqrnfk huMdf hY
sfzy supinaf df mr jfxf."
iehnF "kfiv sqrF" dy
rcyqy nfloN iehnF "kfiv sqrF" dI lok mn qIk
rsfeI krvfAuxI hI asl ivwc iehnF sqrF pRqI ipafr df
sbUq ho skdf hY, qF ik "GrF qoN kMmIN qy kMmF
qoN Gr" dy kOhlU cwkr ivwc bwJy lok ieh mihsUs
kr skx ky supinaf dI aihmIaq kI hY? aijhy cwkr ivwc
bwiJaF vI supny ley jf skdy hn[[[mrn qoN bcfey jf
skdy hn.
awj iehnF sqrF jF aijhIaF hor
anykF kiv sqrF dI ajokI sfriQkqf aijhf kr skx ivwc hI
hY nhIN qF sLfier bfby nfnk dI kivqf "afsf dI
vfr" nUM isrP pVHn qy AusnUM sLrDf vws mwQf tykx
itkfAux dI koeI sfriQkqf nhIN. aijhy sfirQk XqnF dI
axhoNd ivwc ieh sB qF "ienklfbI sur vflI afDuink
kivqf" ivcly pMj sLbdF Qwly kivqf nUM dwb ky[[[
kfiv sqrF dIaF lfsLF dy Zyr qy "pMj pOzy Auwcf"
qKq lf ky iksy dy mwQy qy kvI df iqlk lfAux vFg
hovygf.
-AuNkfrpRIq, trFto (kYnyzf)
(24 jUn 2003)