| ivsLysL ikRsims leI: ikRsims df iqAuhfr: AuqpqI 'qy ivkfs |
|
| iesfeI Drm, sMsfr df iewk aijhf Drm
hY ijhVf prcfr dIaF bhu-BFqI suivDfvF AuplwBd hox dy
kfrn, sMsfr dy lwgpwg sfry hI dyÈF dy koxy koxy ivwc--BfvyN
AuhnF QfvF ivwc aMgryËI bolI jFdI hovy jF nf--PYilaf
hoieaf hY. iesfeI Drm dy mMnx vfilaF df dfavf hY ik
prmfqmf afpUM hI ies DrqI Auqy "jIss kRfeIst"
df rUp Dfr ky pDfiraf aqy Ausny "prmfqmf" ivwc
Brosf nf rwKx vfilaF nUM, prmfqmf ivwc Brosf rwKx leI
iqafr hox ivwc shfieqf idwqI. AuNJ qF jykr ghu nfl ivcfr krIey qF sMsfr ivwc pRcilq sfry hI DrmF vfly, iksy nf iksy ZMg nfl aqy ikvyN nf ikvyN afpxy akIdy anusfr ieh mMndy hn ik AuhnF dy afpxy afpxy DrmF dy moZI prmfqmf df hI rUp hI sn. Auh sfry ieh vI mMndy hn ik AuhnF dy moZI pwQ-pRdrÈk, rfh-dsyry, ivÈyÈ aiDafpk jF gurU sn. kniPAUisas, buDf jF hËrq muhMmd afid aijhy hI aiDafpk sn ijhVy lokF dI Dfrmk jF aiDafqmk agvfeI leI, rwb duafrf ies DrqI qy Byjy gey. iswK Drm ivcw vI dsF gurU sfihbfn aqy AuhnF ipwCoN sRI gurU grMQ sfihb nUM aijhy ivÈyÈ gurU jF siqgurU dI pdvI idwqI geI hY. dsvyN gurU dsmyÈ ipqf ny qF vfihgurU nUM hI srb-ÈkqIvfn mMinaf hY aqy afpxy pRqI aijhf hukm kIqf vI dwisaf jFdf hY: "jo muwJ ko prmyÈr Aucrih so nrk kuMz my pir hY." mhFBfrq ivwc arjn dy bxy sfrQI ikRÈn nUM vI ihMdU Drm vfly Bgvfn df rUp hI mMndy hn. gIqf ivwc ikRÈn ny arjn nUM igafn-srovr ivwc goqy luafAuNidaF, arjn dy suaflF dy jvfb dyNidaF bhuqI bfr afiKaf ik: mYN ikRÈn boldf hF pr pMj-Cy dÌf ieh vI afiKaf ik mYN ikRÈn hI Bgvfn hF aqy Bgvfn boldf hY. eIsfeIaF dy mukfbly XhUdI ieh nhIN mMndy ik koeI rwb df puwqr sI. ieslfm vI hËrq eIsf nUM pYgMbr jF aOlIaf krky hI mMndf hY, rwb df puwqr krky nhIN. pr eIsfeI Drm dy pMzqF df dfavf hY ik "jIss afpUM hI rwb sI aqy AusnUM rwb ny hI bMdy df rUp dy ky DrqI qy Byijaf sI. ies leI, jIss kRfeIst vloN idwqI geI sfrI iswiKaf dy ipwCy rwb dI hI rËf sI, Ausdf hI Bfxf sI aqy Aus df hI huwkm sI. jIss kRfeIst df jnm aqy ikRsims: ikRsims Èbd, iewk purfxy vfkFÈ ikRsits mfiesy (Cistes Maesse) qoN bixaf hY ijsdy arQ hn: mYs afP kRfeIst (Mass of Christ) . ikRsims df iqAuhfr, eIsfeI Drm dy sQfpq crcF vloN, iewk Dfrmk iqAuhfr vjoN, jIss kRfeIst dy jnm-idvs dy rUp ivwc hI mMnfieaf jFdf hY. pr jIss kRfeIst dI shI jnm-iqwQI df iksy nUM vI pqf nhIN. iPr vI pRcilq rvfieq anusfr ieh idn, ikRsims dy rUp ivwc hr sfl 25 dsMbr nUM hI mMnfieaf jFdf hY. crcF ivwc "nytIivtI" Bfv kRfeIst dy jnm dI khfxI duhrfeI jFdI hY. pRfrQnfvF kIqIaF jFdIaF hn. ihmË (Bjn) gfey jFdy hn. iewQy ieh dwsxf Èfied kuQFh nf hovy ik aMgryjI dy Christmas nUM keI bfr X-Mas vI iliKaf jFdf hY. iesdf kfrn ieh hY ik grIk ivwc X, Christ dy nF df pihlf awKr hY. ies leI hI X (aYks) nUM pivwqr icMnH vFg vriqaf jFdf hY. ikRsims dI
khfxI df iËkr muwK rUp ivwc nIAU tYstfmYNt ivwc mYQIAU
aqy sYNt lIAUk dI gfspl ivwc imldf hY. 'iXsU msIh df jnm ieAuN hoieaf ikhf jFdf hY ik Aus dI mfqf mirXm dI XUsÌ nfl kuVmfeI hoeI sI qF AuhnF dy iekwTy hox qoN pihlF Auh pivwqr afqmf qoN grBvqI pfeI geI. qd Auhdy pqI XUsÌ ny ijhVf DrmI purK sI aqy ieh nhIN sI cfhuMdf BeI AusnUM klMkx prgt kry ieh dlIl kIqI jo AuhnUM cuwp kIiqaF iqafg dyvy. pr jdoN Auh ienHF gwlF dI icMqf ivwc ipaf hoieaf sI qF vyKo, pRBU dy iewk dUq ny suÌny ivwc AuhnUM drÈx dy ky ikhf, hy XUsÌ dfAUd dy puwqr qUM afpxI pqnI mirXm nUM afpxy Gr ilafAux qoN nf zr ikAuNik ijhVf Auh dI kuwK ivwc afieaf hY Auh pivwqr afqmf qoN hY. aqy Auh puwqr jxygI aqy qUM Auhdf nfm iXsU rwKIN ikAuN jo Auh afpxy lokF nUM AunHF dy pfpF qoN bcfvygf. ieh sB kuJ ies leI hoieaf BeI ijhVI gwl pRBU ny nwbI dI ËbfnI afKI sI Auh pUrI hovy ik vyKo kuafrI grBxI hovygI aqy puwqr jxygI.' XUsÌ nINd qoN jfigaf aqy Ausny AuNJ hI kIqf ijvyN ik suÌny ivwc dUq ny krn leI ikhf sI. iesy gfspl anusfr bfdsfh agsts (Caesar Augustus) ny afpxy ÈihrIaF nUM hukm idwqf ik Auh ijwQy ikqy vI hox iewk insicq qfrIK nUM bYQlIhYm ivwKy puwjx qF jo AuhnF dy nfvF aqy pirvfrF df ieMdrfj ÈfhI rijstr ivwc ho sky qF jo tYks vsUlI ivwc afsfnI ho sky. ÈfhI hukm df pfln kridaF lokIN DVf-DV bYQlIhYm puwj rhy sn. "mYrI aqy jOsÌ" vI ies kfrj leI bYQlIhYm puwjy. jOsÌ dI supqnI mYrI grBvqI sI. bYQlIhYm puwjx qy AuhnF nUM rihx leI kmrf nf iml sikaf. ikAuNik jnqf bhuq af cuwkI sI aqy hflF hor vI af rhI sI aqy Èihr ivwc rihx jF rfq kwtx leI koeI QF KflI nhIN sI. sB srfvF Br cuwkIaF sn. bhuq Bfl krn qy iewk qbyly ivwc pÈUaF dI sMgq ivwc mYrI aqy jOsÌ nUM rihx leI QF imlI. iewQy hI mYrI ny afpxy puwqr krfeIst nUM jnm idwqf aqy KurlI ivwc ivwCy Gfh df ibsqr bixaf AusdI pihlI syj. syNt ilAUk
anusfr iewk PirÈqy ny bYQlIhYm dy bfhr crvfihaF pfs af
ky dwisaf ik jIss df jnm hoieaf hY aqy Auh KurlI ivwc Gfh
dy ivCfAuxy Auqy lyitaf hY. mYQIAU d gfspl dwsdf hY ik
"mfgI" kihlfAuNdy swq isafxy iewk cmkIly qfry
qoN syD prfpq krky jIss kRfeIst dy drÈxF leI phuMcy. AuNJ 336 eI: sMn dy romn kYlMzr ivwc jIss dy jnm idvs vjoN 25 dsMbr df pihlf hvflf imldf hY. ies gwl dI sMBfvnf hY ik jIss df jnm idvs mMnfAux dy iqAuhfr dI prMprf, mUVH nfsqkF (Pagan) vloN ies smyN mMnfey jfx vfly iewk hor iqAuhfr qoN quwr peI hovy. purfqn romn lokIN CnI (Saturn) nUM pwkIaF PslF df dyvqf aqy sUrj (Mithras) nUM cfnx df dyvqf mMn ky AusdI pUjf krdy sn. romn aqy bhuq sfry hor XUrpIn dyÈF dy vfsI dsMbr dy awD dy nyVy, PslF dI ruwq dy aMq df iqAuhfr mMnfAuNdy sn. ieh iqAuhfr mMnfAux leI lokIN ivÈyÈ ZMg nfl afpxy GrF nUM sjfAuNdy, hiraflI lgfAuNdy, ivÈyÈ qrHF dy Bojn iqafr krdy, imwqrF-irÈqydfrF nfl qohiPaF df vtFdrf krdy, mihPlF sjfAuNdy, nfc nwcdy aqy gIq sMgIq ivwc Bfg lYNdy sn. ho skdf hY ik smF pf ky ieho rhu-rIqI ikRsims dy iqAuhfr df Bfg bx geI hovy. iPr iesfeI Drm romn rfj df ÈfhI Drm bx igaf. igafrF sO eI: qwk, ikRsims XUrp df mhwqv-pUrv iqAuhfr bx igaf. syNt inkols qohÌy vMzx df ivÈyÈ icMnH rUp ho igaf. cODvIN aqy pMdrHvIN sdI ivwc jIss dy jnm Bfv nytIivtI sbMDI icqrkfrF ny bhuq sfry icwqr bxfey. crc dy suDfr aqy punr-gTn leI pMdrHvIN sdI ivwc 'suDfrvfdI' (Reformation) lihr cwlI. pr AudoN qwk ikRsims lokF ivwc iewk hr mn ipafrf iqAuhfr bx cwuikaf sI. nv-inrmfx aqy crc dy suDfr leI cwlI lihr ny pRotYstYNt mwq nUM jnm bKiÈaf. ies suDfr lihr dy iewk iswty vjoN bhuq sfry iesfeI ikRsims dy iqAuhfr nUM mUVHF aqy nfsqkF df iqAuhfr mMnx lwgy. suDfrvfdI lihr dIaF iehnF BfvnfvF dy aDIn solHvIN sdI dOrfn ieMglYNz aqy amrIkf ivwc aMgryjF dIaF nO-afbfdIaF ivwc ikRsims nUM ÊYr-kfnUMnI krfr idwqf igaf pr iesdy bfvËUd CyqI hI pRIqIBojF aqy sjfvtF krn dI purfxI rvfieq, iZwlI nf peI sgoN muV pnp peI. iswty vjoN hux ikRsims iqAuhfr ivwc iesfeI Drm dy aMÈ vI Èfml hoxy afrMB ho gey. aTfrHvIN sdI ny ikRsims dI nuhfr nUM hor vI cfr-cMd lfey. ikRsims drKqF dI afmd, GrF-crcF dI sjfvt, dosqF-imwqrF, bwicaF aqy irÈqydfrF nUM ikRsims dy kfrz aqy qohÌy dyx df islislf afrMB hoieaf. bhuq sfry nvyN ikRsims kYrOl (Bjn) ilKy gey ijvyN ik sfeIlYNt nfeIt aqy hfrk afidk. amrIkf aqy hor dyÈF ivwc qohiPaF dI vMz krn vfly sYNt inkols dI QF sFtf klOË ny lY leI. aqy iPr? aqy iPr AunIvIN sdI qwk ikRsims df iqAhfr iewk ivAupfrk loV bx igaf. awj bhuq sfrIaF kMpnIaF aqy adfry ikRsims dy mOky vrqx leI sjfvtI sfmfn iqafr krn lwg peIaF hn. vMn-svMny aqy rMg-brMgy ikRsims kfrz aqy kYlMzr afid Cfpy jFdy hn. ies mOky qy vMzy jfx vfly vwK vwK kImqI aqy sswqy qohÌy iqafr kIqy jFdy hn qF jo afm lokIN KrId ky afpxy snyhIaF nUM vMz skx. sMsfr Br dy tIvI styÈnF qoN nÈr krn leI ikRsims dy ivÈyÈ progrfm iqafr kIqy jFdy hn aqy ivKfAux leI iÌlmF bxfeIaF jFdIaF hn. sMsfr dy hr iewk iesfeI vsoN vfly ÈihrF-ksibaF ivwc styj-Èo kIqy jFdy hn. crcF ivwc Dfrmk progrfm huMdy hn. ieMJ awj ikRsims iewk ivAupfrk loV bx cuwikaf hY. lwKF hI nhIN sgoN kroVF pONzF df afdfn-pRdfn vsqF KrIdx aqy vycx ivwc ho jFdf hY. bhuq sfrIaF kMpnIaF ikRsims leI ikRsims drKq dI pYdfvfr df prbMD krdIaF hn. kMzydfr JfVIaF (hOlI) aqy imslto vylF dI pYdfvfr krvf ky mMgvfAuNdIaF hn. ieh sB vsqF iPr ikRsims dy mOky qy afm vrqoN leI sfDfrn lokF nUM vycIaF jFdIaF hn. ikRsims dy mOky qy ivwkrI krky Zyr sfrIaF vwzIaF-CotIaF dukfnF aqy vwzy vwzy stor lwKF pONz kmfAuNdy hn. vwDdI ivkrI krn aqy KrIdx afeI BIV nfl inptx vfsqy vfDU kfmy lgfey jFdy hn. awj sMsfr dy hr iewk koxy ivwc eyiÈafeI mUl dy iesfeI Drm nUM mMnx vfilaF qoN ibnF dUjy DrmF dy lokIN ijvyN ik ihMdU, iswK aqy muslmfn vI BfrI igxqI ivwc rih rhy hn. ieh sB ijwQy afpxy afpxy DrmF dy iqAuhfr vI mnfAuNdy hn Ausdy nfl hI ikRsims nUM vI mMnfAuNdy hn. AuNJ awj ikRsims df iqAuhfr ijwQy ieIsfeI Drm nUM mMnx vfly iewk Dfrmk iqAuhfr dy rUp ivwc mMnfAuNdy hn AuQy bhuqy lokIN iesnUM iewk afm KuÈIaF Biraf iqAuhfr mMnidaF ikRsims dIaF CuwtIaF df afnMd mfxdy hn. |
![]()
© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2006