iekbfl
arpn iksy jfx pCfx df muQfj nhI. Auh pMjfb qoN bfhr
Kfs krky ivdysLF ivWc ijvyN qnjLfnIaf, jLFbIaf,
ijLMmbfvy, sfmoaf, ieMglYNz, kYnyzf aqy amrIkf ivwc
afpxIaF sfihqk srgrmIaF krky iewk vwKrI pCfx rwKdf hY.
iekbfl arpn Auh ivakqI hY ijhVf keI vWKrIaF vWKrIaF
sLKLsIaqF df mflk hY. Auh afpxy jLmfny ivWc vDIaf
hfkI, bYzimMtn aqy tYins df iKzfrI vI irhf. Auh iewk
hMiZaf smfj syvk hox dy nfl nfl iewk vDIaf ilKfrI vI
hY ijhVf mF bolI dI syvf leI isrqoV XqnsLIl hY. AuNJ
Bfvy aMgryjLI, AurdU aqy ihMdI bolx dI muhfrq rKdf hY,
pr Ausdf mF-bolI pMjfbI nfl ivsLysL ipafr hY. jykr
mYN ieh khF ik iekbfl Kflsf hfeI skUl kmfl pury dy
ilKfrIaF dI Aus nrsrI df KLUbsUrq gulfb hY ijs ny
afpxI mihk nUM dysLF ivdysLF ivc iKlfiraf, qF ieh
koeI aqkQnI nhI hovygI.
iekbfl
lMby smyN qo lgfqfr ilK irhf hY. Auh bhupwKI qy bhu
ivDI lyKk hY. AusdIaF rcnfvF dysI aqy bdysLI mYgjLInF,
aKLbfrF ivwc afm CpdIaF rihMdIaF hn. pr Ausdf kihxf
hY ik mYN ajy klm sfP kr irhf hF. gwl bfq dOrfn Aus
ny afiKaf ik mYN hux irtfierz ho cuWkf hF qy
pUrf smF ilKx pVHn vfly pfsy lfAuxf hY.
sfzy
ivwcNo bhuq Gwt lokF nUM pqf hovygf ik jgrfvF (luiDafxf)
dy nyVy Kflsf hfeI skUl kmfl pury ny keI lyKk pMjfbI
sfihq nUM idwqy hn ijvNy zf: rGbIr isMG (isrjxf),
khfxIkfr isLvcrn igWl, kvI zf: suirMdr igWl aqy
gLjLlgo kysr isMG nIr. iekbfl arpn vI iesy nrsrI df
iewk bUtf hY. afpxI jfx pCfx krfAuNidaF Auh ieWk
lfeIn ivwc kihMdf hY mYN Auh ivakqI hF, ijs ny
iesLk AurdU nfl kIqf, ivafh pMjfbI nfl krvfieaf aqy
kmfeI sfrI Aumr aMgryjLI dI KfDI. iekbfl dI pkV
BfvyN hor BfsLfvF qy vI mjLbUq hY pr qusIN hYrfn
hovogy ik jdNo Auh AurdU musLfiraF ivWc jFdf hY qF
musLfrf lwut lYNdf hY.
Auh
BfvyN lIzr nhI pr inDVk bulfrf hY. Auh kdy iksy nfl
Dwkf huMdf sihx nhI kr krdf. sfzy smfj ivwc ho rhy
gLlq kMmF, gLlq krm kFzF dy iKLlfP jLordfr afvfjL
AuTfAux df jyrf rKdf hY. iesy krky AusdIaF ilKLqF
ivwc ieh rMg BfrU hY. Auh iewk ishqmMd smfj dyKx df
cfhvfn hY.
iekbfl
bhupwKI lyKk hY. kivqf, khfxI, nfvl aqy lyK ilKx dy
nfl nfl Auh iewk inrpwK qy AusfrU aflock vI hY jo
lyKk nUM vDIaf qy imafrI ilKx leI pRyrnf idMdf hY.
AusdI pRyrnf sdkf hI kYligrI ivwc anykF nvyN ilKfrI
pfTkF dy snmuWK hoey hn, nhI qF sLfied AuunHF dI ilKx
klf dwbI GwutI hI rih jFdI. Auh ipCly ds sflF qoN
kYligrI ivwc rih ky pMjfbI bolI dI syvf ivwc pUrI
srgrmI nfl juitaf hoieaf hY.
Auh
pMjfbI ilKfrI sBf kYligrI df moZI mYNbr hY. AusdI nyk
idl agvfeI hyT pMjfbI ilKfrI sBf ny Auh kMm kIqy
ijhVy bhuq Gwt sBfvF kr skIaF. ipCly idnIN sqnfm isMG
Zfh ny iekbfl arpn nfl ivsLysL gWl bfq kIqI. pysL hn
Aus gWl bfq dy kuJ aMsL:
qusIN
afpxy qy afpxy prvfrk ipCokV bfry kuJ dWso?
pyprF
ivwc myrf jnm 15 jUn 1938 ipMz CWjfvfl df iliKaf hY.
asl ivwc myrf jnm jYpur ivWc hoieaf. myry ipqf jI sv[
tihl isMG, jYpur ivWc nOkrI krdy sn qy bfad ivWc ipMz
af gey. myry dfdf jI sv[ bfbU guridWq isMG
gurhrI nUM kivqf ilKx df bhuq sLOk sI.
Auh afpxy smyN dy vDIaf sfihqkfr sn. AuhnF dIaF
ilKIaF do pusqkF lok pRlok aqy mhF
ieMjInIar bfbf ivsLkrmF jI df ieiqhfs dIaF sfzy
kol hn. ipqf jI nUM kivqf pVHn df sLOk sI. asIN cfr
Brf hF, vwzy surjIq isMG, sLosLl vrkr hn. kysr isMG
nIr aiDafpk sn. qIjy nMbr qy mYN hF. Cotf aPLrIkf
ivwc hY. ilKx df kMm myry qy vIr kysr isMG nIr dy
ihwsy afieaf.
sfihqk
pRyrnf quhfnUM Gr ivWcoN hI imlI jF iksy hor pRyrnf
sroq qoN ? quhfnUM ilKx dI cytk kdoN lWgI?
ilKx
dI guVHqI mYnUM ivrsy ivWc hI imlI hY. pihlF bfbf jI,
Pyr ipqf jI aqy ipWCoN vwzy vIr kysr isMG nIr horIN
sfihq nfl juVy rhy. GrylU mfhOl sfihqk sI. ies ivWc
myry skUl df vI bhuq Xogdfn hY. Gr ivWc pMjfbI dy
mYgjLIn qy pusqkF pVHn nUM imldIaF. ilKx dI cytk skUl
dy smyN qoN hI lWgI sI.
hfeI
skUl qo bfad dI ivWidaf ikWQNo leI ?
hfeI
skUl qoN bfad mYN zI[sI[ jYn kflj iProjLpur dfKl
hoieaf. AuQy myrIaF rcnfvF kflj dy mYgjLIn qNo ielfvf
bfhrly mYgjLInF ivwc vI Cpx lWgIaF. dsvIN mYN ibnf
sfieMs qoN kIqI sI. GridaF ny afiKaf ik jy aWgy pVHnF
hY qF sfieMs lY ky pVH. asIN qYnMU ieMjInIar bxfAuxf
cfhuMdy hF. pr myrf sfieMs vWl AuWkf Jukf nhI sI. KYr,
mr KWp ky aYP[ aYsI[ Qrz zvIjLn ivWc pfs kIqI. vwzy
vIr ny ikhf ik qUM pVfHeI ivwc huisLafr nhI. ies leI
aWgy nhI pVHfAuxf. pr vIr kysr isMG nIr ny rfmgVHIaf
ieMjnIairMg kflj PgvfVy dfKlf lY idWqf. pr mYN vWzy
Brf kol idwlI cilaf igaf aqy agFh pVHn qoN ienkfr kr
idWqf. idWlI ivWc tfeIipMg qy sLOrthYNz iswKI. Cy ku
mhIny Piqh-pRIqm dy dPLqr ivWc kMm kIqf.
iqMn sfl nvIN idWlI imAUNsIpl kmytI ivWc stYno dI
nOkrI kIqI. Aus qo ipWCoN afeI[ tI[ afeI[ ivWc
pVHfAux dI nOkrI iml geI. mYnUM ies gWl df guWsf sI
ik vWzy BfeI sfihb ny ikAuN ikhf mYN pVHn ivWc
huisLafr nhI, ies leI hor nhI pVfHAuxf. myry
Dur aMdr agy pVHn dI icxg sI. afpxy qOr qy pVHfeI
jfrI rWKI. keI vfrI afpxy smfj ivwc asIN bwcy dIaF
rucIaF vWl iDafn nhIN idMdy. ieh gwl afm dyKx ivwc
afeI hY ik asIN Dwky nfl hI bwicaF nUM zfktr, vkIl,
ieMjInIar afid bxfAuxf cfhMdy hF. mYN vI iesy smwisaf
df isLkfr hoieaf hF. myrIaF rucIaF sfihqk sn. sfihqk
rucIaF nUM GroN bhuqf bVHfvf nhIN imldf. Es smyN
bWicaF ivWc mfipaF nUM afpxy mn dI gWl kihx dI ihMmq
nhIN sI huMdI. aWgy pVHn dI rucI nfl pihlF mYN igafnI,
Pyr bI[ey[ krky alIgVH musilm XUnIvristI qoN aMgRyjLI
sfihq dI aYm[ ey[ kIqI. mNY ieh sfbq krnf cfhMdf sI
ik mYN pVHfeI ivWc inkMmf nhI. mYN ies gWl qy
jLor dyxf cfhuMdf hF ik aWj mfipaF nUM bWicaF dIaf
rucIaF vWl ivsLysL iDafn dyx dI loV hY.
qusIN
bhupwKI qy bhuivDI lyKk ho. lyKk dy qOr qy qusI ikhVI
ivDI nUM pihl idMdy ho?
mYN
vfriqk dy mfiDam nUM pihl idMdf hF. afm qOr qy bhuqy
lyKk pihlF kivqf qoN sLurU krdy hn. gurcrn rfmpurI dy
doihaF ny ieh sfbq kr idWqf hY ik kivqf vI kmfl dI
ivDI hY. do sqrF ivWc bhuq vWzI gWl khI jf skdI hY.
pr vfriqk df Gyrf vwzf hY. khfxI, nfvl ivWc afpxI gwl
nUM kfPI ivsqfr nfl kihx df mOkf imldf hY . AuNJ mY
kivqf ilKxI vI psMd krdf hF .
qusIN
aflocnf vI krdy ho . myry iKafl ivWc ieh bVf musLkl
kMm hY . qusIN ies pfsy ikvyN afey ? aflocnf bfry kI
kihxF cfhogy?
pMjfbI
aflocnf guwtbMdI dI isLkfr hY . afm ies qrHF huMdf hY
ik jy koeI ilKLfrI quhfzy gruWp nfl sbMD rKdf hY qF
ilKq BfvyN kmjLor hovy pr aflock AusdI pRsLMsf dy
pulL bMnH idMdf hY. jykr dUjy gruWp df hovy qF rcnF
BfvyN ikMnI vI vDIaf hovy, aflock AusdI bxdI isPq
nhIN krdf. ies qrHF mYN smJdf hF ik lyKk nUM shI rfey
nhIN imldI. myry iKafl ivWc aflocnF pwKpfqI nhIN hoxI
cfhIdI. aflocnf rfhIN ilKfrI dy vDIaf kMm dI qfrIP
kIqI jfvy qF ik AusnUM hor ilKx dI pRyrnf imly. jy
koeI kmjLorI njLr afvy qF kyvl iesLfry nfl lyKk df
iDafn Aus pfsy duafieaf jfvy. mYnUM aflocnf df koeI
sLok nhIN sI. amRIkf vfly zf: svrfj isLMG bVy vDIaf
lyKk hn. AuhnF dI ieWk pusqk CpI qF mYnUM iksy ny
irvIAU leI idWqI. pusqk df nF sI af isWK, pMjfb
qUM Gr af . mYN ikhf ik ieh Dfrmk pusqk hY.
mYnUM ies ivsLy df loVINdf igafn nhI. mYgjLIn dy
sMpfdk ny ikhf ik pihlF qusIN pusqk pVH lvo. jdo mYN
ikqfb pVHI, mYnUM cMgI lgI. mYN Aus bfry afpxy ivcfr
ilKy . lokF nUM psMd afey. zf: svrfj isMG df Pon
afieaf ik qyrI aflocnF bVI AusfrU hY. ieWk jQybMdI ny
kyvl qyrI aflocnf pVH ky hI mYnUM ikqfbF Byjx df
afrzr idWqf hY. mYnMU bVI KusLI hoeI. ies qo bfad
mYnUM hor ikqfbF rIvIAU leI afAux lWgIaF. mYN Auhnf
nUM pVH ky ibnF iksy pwKpfq qoN afpxy ivcfr ilKdf
ilKdf aflock bx igaf .
quhfzf
aPLrIkf jfx df sbwb ikvyN bixaf ? qusIN aPLrIkf dy
vwK vwK dysLf ivWc GuMmy ho . aPLrIkf ivWc pMjfbI
vsoN kfPI icrF qo rih rhI hY . AuQy vsy pMjfbIaF ny
afpxy siBafcfr, bolI jF Dfrmk ivrsy nUM sMBfilaf hY
jF Pyr AuQy hI rc imc gey hn? AuQy rihMidaF df koeI
anuBv sFJf krnf cfhogy?
myry
aPLrIkf jfx dI gWl ies qrHF hY ik 1970 ivWc qnjLfnIaf
dI srkfr ny Bfrq srkfr qoN kmrsLIal ivsLy pVHfAux
vfly lYkcrfr mMgy. mYnUM cux ilaf igaf. iewk sLrq sI
ik iqMn sfl AuQy pVHfAuxf pvygf. mYN qnjLfnIaF
zYpUtysLn qy igaf sI. bdysL jfx df myrf pihlf
mOkf sI. mYN mfrc 1971 ivWc dfrfslfm afpxy prvfr smyq
phuMicaf. sinWcrvfr df idn sI. agly idn svyry mYN
afpxy hotl ivWcoN bfhr inWkl ky ajy puwC igWC hI kr
irhf sI ik sVk qy iek pMjfbI ny mYnUM dyK ky
afpxI kfr rok leI. puwCx lWigaf, ikWDr jfxF hY. mYN
ikhf, gurduafry. asIN gurduafry phuMc gey.
mYN kdy soicaf vI nhI sI ik eyny pMjfbI iekWly
dfrfslfm ivWc hoxgy. bhuqy lok ipMzF vflI TyT pMjfbI
boldy. gurduafry dy skUl ivWc bwicaF nUM pMjfbI
pVHfeI jFdI. do hor gWlF mYN dWsxIaF cfhFgf. iewk qF
ijhVy lok pihlF AuQy rihMdy sI, Auh nvyN afey lokF
nfloN afpxy afp nUM vWKrf smJdy. KYr myry nflL qF Auh
TIk hI vrqy, Kfs qOr qy jdoN AuhnF nUM pqf
lWigaf ik mYN idwlI qoN AuQy pVHfAux afieaf hF. dUjI
gwl AuhnF dI pwg df stfeIl vwKrI pCfx rwKdf hY.
AusnUM afm lok aPLrIkn stfeIl kihMdy hn. afpxy lokF
ny kwuJ aPLrIkn sWiBafcfr df pRBfv vI kbUilaf qy kuJ
afpxy sWiBafcfr df pRBfv Auhnf qy pfieaf. keI
pMjfbI bVI vDIaf svfhlI bolLI boldy. svfhlI dy sLbd
pMjfbIaF dy GrIN afm boly jFdy. pMjfbIaF ny svfhlI df
nF vI sOKf rWK ilaf. svfhlI nUM shylI afKdy. pMjfbIaF
ny afpxy GrF ivWc aPLrIkn muMzy qy kuVIaF nOkr
rwKy huMdy. AuhnF nMU afpxy KfxyN bxfAuxy, dflLF
sbjLIaF nUM qVky lfAuxy, mIt msfly, ctxIaF, afcfr
afid isKflL idWqy. keI nOkr muMzy kuVIaF ny eynI
vDIaf pMjfbI bolxI isWK leI hY ik jy qusI Gr dy bfhr
KVyH ho ky Gr dy aMdr bol rhy muMzy jF kuVI nUM suxoN
qF quhfnUM pqf nhI lWgygf ik pMjfbI bolx vflf pMjfbI
hY jF koeI aPLrIkn.
pMjfbI
Kfx pIx dy mfmly ivWc KulH idly hn. AuQoN dy vfsIaF
nfl rl iml ky rihMdy. gujLrfqI ivAupfrI suBf dy hox
krky AuhnF lokF dy imWqr nf bx sky. Audfhrx dy qOr qy
jy koeI pMjfbI AuQy trWk clfAuNdf sI qF Ausny iksy
aPLrIkn muMzy nUM klInr rwK ky trWk clfAuxf isKf
idwqf. jy koeI imsqrI df kMm krdf qF Ausny afpxy
nfldy bMdy nUM kMm isKf ky rojLgfr qy lf idwqf. ies
krky Auh lok pMjfbIaF qoN bhuq KusL sn. ijs qrHF df
pMjfbI afp KFdy, Ausy qrHF df nOkrF nUM vI KuafAuNdy.
sLrfb vI sFJI krdy. ieWk hor gWl Xfd af geI .
pUrbI
aPLrIkf ivwc kfrF dI rYlI huMdI sI. AuQy afpxf ieWk
pMjfbI joigMdr isMG rYlI ivWc Bfg lYNdf. 5,000
ikWlomItr rYlI df rsqf bVf Krfb qy aiVWikaF vflf
hMudf. keI kfrF icWkV ivWc Ps jFdIaF. lok rsiqaF
Audfly rYlI dyKx leI KVHy huMdy. jdoN kdy joigMdr
isMG dI kfr icWkV ivWc PsdI qF aPLrIkn muMzy PurqI
nfl AusdI kfr nUM Dwkf lf ky icWkV coN bfhr kWZ
idMdy.aPLrIkn lok joigMdr isMG nUM afpxf isMbf (sLyr)
kihMdy. jy iksy hor dI kfr Ps jFdI qF KVyH qmfsLf
dyKdy rihMdy.
qusIN
hfkI aqy bYzimMtn aMqrrfsLtrI pWDr qWk KyzI hY. afpxy
kMm kfr dy ruJyivaF ivWcoN ies pfsy ikvyN smF kwZdy
sI?
mYN
sLurU qo hI mihsUs krdf hF ik KyzF jIvn df ainWKVvF
aMg hn. ieh vI EnIaF hI jLrUrI hn ijMnI ik pVHfeI.
dUjI gwl ieh ik mYN tIicMg pRoPYsLn ivwc irhf hF qy
tIicMg df kMm qkrIbn awDf ku idn huMdf hY.keI vfrI do
iqMn GMty pVfHAux qo ipWCoN qusIN ivhly ho jFdy ho.
myrIaF do kmjLorIaF rhIaF hn. iewk KyzF qy dUjI sfihq.
jLFbIaf ivWc mYnUM aMqrrfsLtrI pwDr qy hfkI Kyzx df
mOkf imilaf. jLFbIaf ivWc hI mYnUM bYzimMtn vfsqy
nYsLnl tIm leI cuixaf igaf. iesy qrHF mY tYins vI
Kyizaf. mYN cfhMdf hF ik koeI nf koeI gym jLrUr KyzI
jfvy. KyzF nfl srIr irsLt pusLt qy bMdf idmfgLI qOr
qy qMdrusq rihMdf hY. KyzF sfzy bwicaF leI bhuq
jLrUrI hn. sosLl srkl vDfAux qy cMgI ishq leI iehnF
mulkF ivWc KyzF vWl ivsLysL iDafn dyxf cfhIdf hY.
sfmoaf ivwc mYnUM AulYNpk kmytI ny bWicaF nUM
bYzimMtn dI tRyinMg dyx leI bqOr koc iqafr kIqf sI.
jy afpxy BfeIcfry ivWc koeI aijhf Auprflf huMdf hY,
qF mYN sihXog dyx leI iqafr hF.
qusIN
ivdysLF ivWc pMjfbI sfihq nMU pRPuWlq krn vfly Auhnf
isrVIaF ivWcoN ho ijnHF ny afpxy ikwqy dOrfn vI mF
bolI dI syvf nUM pUry qn mn nfl inBfieaf. ies dOrfn
kuJ sfihqk dosqIaF vI pflLIaF hoxgIaF. kuJ iesdy bfry
dWsxF cfhogy ?
svfl bhuq vDIaf hY. jdoN mYN pihlF qnjLfnIaF igaf,
AuQy afpxy lok pMjfbI Gwt hI pVHdy sn. koeI pMjfbI dy
aKLbfr, mYgjLIn aqy pusqkF nhIN mMgvfAuNdf sI. pihlF
mYN dfrfslfm dy ieWk aMgRyjLI aKLbfr ivWc afpxI ieWk
khfxI anuvfd krky ByjI. jdo Auh khfxI CpI qF AuQoN dy
lokF ny pVHI. Ausdy nfl Auhnf lokF nUM sfzI soc
qy ivcfrDfrf df pqf lWigaf. ipWCoN mY jLFbIaf
jf ky AuQoN dy aMgRyjLI aKLbfrF qy mYgjLInF ivWc nslI
ivqkry bfry iliKaf. aijhf krn nfl mYnUM AuQoN dy
vDIaf lyKkF nUM imlx df sbWb bixaf. 1980 ivWc pihlI
ivsLv pMjfbI kfnPrMs ivWc Bfg lYx leI swdf pwqr
afieaf. ieh kfnPrMs brqfnIaF ivWc hoeI sI. AuQy mYN
pUrbI aPLrIkf ivwc pMjfbI klcr dy ivsLy
qy pypr piVHaf. Aus kfnPrMs ivWc bhuq sfry sfihqkfrF
nUM imlx df sbWb bixaf. Auhnf ivWc sMq isMG syKoN,
guridafl isMG nfvilst, hrnfm isMG sLfn, dlIp kOr
itvfxf, sohx isMG josL, bldyv bfvf, isLvcrn igWl,
jgqfr Zfa, jsvMq dId qy pfiksqfn dy sLrIP kuMjfhI
vrgy AuWGy ilKfrI sLfml hn. ieh ilst qF kfPI lMbI hY.
ies qrHF bhuq cMgf lgdf hY jdoN pMjfbI dy lyKk iewkTy
ho ky mF bolI nUM pRPuWlq krn df Auprflf krn.
1956
qoN lY ky 1970 qWk idWlI irhf hF. awj qWk sfihq sBf
idwlI nfl juiVaf hoieaf hF. 2000 ivWc jdoN ieMzIaf
igaf qF idWlI dI sfihq sBf dI mIitMg ivWc sLfml ho ky
afieaf hF. idwlI rihMidaF vI mYN bhuq lyKkF nUM
imilaf. divMdr siqafrQI, qfrf isMG, zf[ hrBjn isMG,
nirMdrpfl isMG, pRBjoq kOr, ipafrf isMG, krnjIq isMG,
blbMq gfrgI, jsvMq isMG ivrdI, nrysL kumfr sLfd,
rfijMdr kOr vrgy lyKkF nUM keI vfr imilaf. 1980 ivWc
aMimRqf pRIqm ny myrI ieMtrivAU leI ijsnUM
nfgmxI ivWc Cfipaf. myry Ausqfd ibsLn
isMG AupfsLk qoN ielfvf joigMdr amr qy jogf isMG
jigafsU myry bhuq ipafry dosq hn.
qusIN
afpxI ijMdgI df bhuqf smF ivdysLf ivc aiDafpn kridaF
gjLfiraf. quhfzIaF rcnfvF dy bhuqy pfqr pUrI qrF
ijAuNdy jfgdy qy rojLfnF ijLMdgI dIaF smwisafvF nfl
jUJdy idKfeI idMdy hn. qusI eynI zUMGfeI nfl iehnF
pfqrF nUM ikvyN isrjdy ho?
mYN
33 vrHy pVHfieaf. 9 sfl ieMzIaf, 3 sfl qnjLfnIaF, 9
sfl jLFbIaf, 5 sfl ijLMmbfvy qy 7 sfl sfmoaf ivWc.
asIN BfvyN iksy vI dysL ivWc hoeIey, bhuqy ikrdfr
imldy juldy hn. ieh iensfnI iPqrq hY. ijWQy qusIN
rihMdy ho, AuQoN dIaF smWisafvF bfry quhfnUM vDyry
jfxkfrI huMdI hY. Auhnf smWisafvF bfry ilKxf lyKk df
PrjL hY. aPLrIkf ivc rihMidaF mYN kfPI khfxIaF
aPLrIkn smwisafvF bfry ilKIaF. ijvyN AuQy afjLfdI dI
lLihr cl rhI sI. mYN AuhnF dI afjLfdI dIaF srgrmIaF
bfry iliKaf. AuQoN dy slyb tRyz dy ieiqhfs nUM piVHaf,
ijsny myrI afqmF nUM JMjoiVaf. mYN bhuq sfrf aPLrIkn
sfihq piVHaf qy mihsUs kIqf ik iehnf lokF nfl bhuq
DWkf hoieaf hY qy ho irhf hY. ijLMmbfvy aqy sfAUQ
aPLrIkf Aus smy afjLfdI dI lVfeI lV rhy sn. afjLfdI
hr iensfn df jmFdrU hWk hY. mYN afpxy afly duafly
ivWcoN ikrdfr lY ky khfxIaF ilKdf hF. iesy qrHF myry
nfvl prfeI DrqI dy pfqr vI sfzy afly
duafly ivWc sfh lYNdy pRqIq huMdy hn. jdoN qusIN iksy
ikrdfr nUM bhuq nyiVAuN dyKdy ho qF Auh quhfzy aMdr
Aukiraf jFdf hY. iPr ijnHF icr qusI Ausdy bfry ilKdy
nhI, Auh qhfnMU mfnisk qOr qy cYn nhIN lYx idMdf. Auh
ikrdfr qhufzy nfl hI quiraf iPrdf rihMdf hY. keI vfrI
ilKx df kfrj CyqI nypry cVH jFdf hY, pr keI vfrI smF
lgdf hY.
quhfzI
ieWk khfxI vYlI pVHI sI . qusIN vYlI dy
ikrdfr nUM bhuq KUbsUrqI nfl icqiraf hY . iesdy bfry
c kI kihxf cfhogy?
hF!
ieh iewk idlcsp khfxI hY. ies khfxI df muWK pfqr myry
nfl pRfiemrI skUl ivc pVHdf sI. Aus df aslI nF sI
myvf isMG. sfzf gaFZI qy ishq pWKoN kfPI kmjLor
sI. pVHfeI ivWc iZWlf hox krky pVHnf CWz idWqf. mYN
kflj cilaf igaf. keI sflF ipWCoN jdoN ipMz afieaf qF
myvy bfry pqf lWigaf ik Auh vYlI bx igaf. jdo myvf
bWcf sI qF Ausdy ipAu nUM iksy ny kql kIqf sI. dyiKaf
jfvy qF bMdf koeI mfVf nhI hMudf. AusnUM hflfq bdl
idMdy hn. keI vfrI hflfq mfVy nUM cMgf vI bxf idMdy
hn. myvf nyk suBf df muMzf sI. pr ipAu dy kql ipWCoN
Ausdy aMdr bdly dI Bfvnf pRbl ho geI. jdoN koeI bMdf
AusnUM qMg krdf jF Auh iksy nfl Dwkf huMdf dyKdf qF
Aus qoN brdfsLq nf huMdf. Auh DWkysLfhI aWgy kMD bx
jFdf. iesy leI Ausny keI KUMn kIqy.
qusIN
dysLf ivdysLF ivWc ivcridaF kI mihsUs kIqf ik pMjfbI
sfihq dI ikhVI vMngI qy TIk kMm ho irhf. ikhVI vMngI
dI Gft lgdI hY. kI nfvl jF sPLrnfimaF dI Gft mihsUs
nhI kIqI jf rhI?
ieh
iewk mhWqvpUrn svfl hY. ijWQoN qWk mNY mihsUs krdf hF
nfvl Gwt iliKaf jf irhf hY. khfxI kfPI ilKI jf rhI hY.
kivqf qF Qok dy Bfa ilKI jFdI hY. keI nvyN lyKk pVHdy
GWt qy ilKdy bhuq hn. kuJ vI ilKx leI pVHnf bhuq
jLrUrI hY. Cpx dI qmMnf qF hr bMdy dy mn ivWc pRbl
huMdI hY. kyvl Cpx leI hI ilKxf mfVI rucI hY. bfkI
nfvl Gwt ilKx df iewk kfrn ieh vI hY ik lyKkF kol
nfvl ilKx aqy pfTkF kol nfvl pVHn df smF Gwt hY. hF,
khfxI pVHn vWl lokF df kfPI ruJfn hY. iewk qF khfxI
df afkfr Cotf, dUjy jy khfxIkfr iksy smwisaf nUM hwQ
pfAuNdf qy AusfrU syD idMdf hY, qF Auh khfxI pVHI qy
srfhI jfvygI. khfxI ilKx dI qknIk qy vI bhuq inrBr
krdf hY . dUsrf hY sPLrnfimaF dI Gft. afm sPLrnfmy
ieWk jF do idnf dI pMCI Jfq ipWCoN ilKy jFdy hn.
sPLrnfmF ilKx leI lyKk nUM Aus dysL ivc kuJ smF rihxF
qy AuQo dy smfijk, rfjnIqk qy siBafcfrk ZFcy qoN
jfxUM hoxf bhuq jLrUrI hY. bhuq Gwt lyKkF ny bfhrly
dysLF dy Brmx ipWCoN AuQoN bfry zUMGfeI nfl aiDan
krky sPLrnfmyN ilKy hn. mYnUM bhuq sfry dosqF ny
suJfAu idWqy hn ik mYN keI dysLf ivWc irhf hF. ies
leI mYnUM Auhnf dysLF bfry ilKxf cfhIdf hY. mYN
svYjIvnI ilKx df Xqn krFgf. mYN do drjx qoN vWD mulkF
ivWc rih cuWkf hF. myry kol ajy bhuq kuJ ilKx vflf
bfkI hY.
qusIN
pMjfbI ilKfrI sBf kYligrI ivWc kfPI srgrmI nfl kMm kr
rhy ho. keI lokF df ivcfr hY ik ieh ieWk KwbypwKI
ivcfrDfrf dy lokF dI jQybMdI hY. kI ilKfrI hox leI
ieh jLrUrI hY ik qusIN iksy ivcfrDfrf nfl juVy hoey
hovo ?
lyKk
nUM iksy ivcfrDfrf nfl juVnf jLrUrI nhI. pMjfbI
ilKfrI sBf ivwc hr ivcfrDfrf dy lokF df svfgq hY .
ilKx vflf ivakqI iksy vI rMg, Drm, nsl, siBafcfr,
dysL jF ivcfrDfrf df hovy, Auh pMjfbI ilKrI sBf df
mYNbr bx skdf hY. myry ivcfr anusfr jykr lyKk iksy
iek ivcfrDfrf nfl juVdf hY qF Ausdf Gyrf sImq ho jFdf
hY. qusIN sfrIaF ivcfrDfrfvF nUM suxo, pVHo qy Pyr
ilKo. pr ilKx leI quhfzI afpxI inWjI ivcfrDfrf hoxI
jLrUrI hY. ijWQy kwuJ gLlq ho irhf hovy, Ausdy ivruWD
afvfjL AuTfAuxI lyKk df Drm hY.aWj afpxy smfj ivwc
krm kFz qy pfKMzvfd ny ikMnf jLor PiVaf hY. hr cMgy
iensfn df PLrjL hY ik Auh iehnf df ivroD kry. hux jy
mYN iehnf dy iKlfPL ilKdf hF qF lok mYnUM KwbypwKI
kihx jF swjypwKI, mYnUM koeI Prk nhI pYNdf. mYN gurU
nfnk dyv jI dI iPlOsPLI df sLrDflU hF. qusI gurU nfnk
dyv jI nUM ijs mrjI ivcfrDfrf nfl joV lvo. ijhVf
suDfr Auhnf ny afpxy smyN ivWc kIqf, asIN AusnUM
aWKoN proKy krI bYTy hF. gurU goibMd isMG jI ny pMj
ipafry sfj ky sfnUM jfqF pfqF dI dldl coN bfhr
kwiZaf. sfrI mnwuKqf nUM brfbrI qy BrWpx df AupdysL
idqf. pr awj golk qy kbjLy leI Gol ho irhY nf ik Drm
dy pRcfr leI. sfzy gurUuGr vI jfqF pfqF dy afDfr qy
bx rhy hn. pfKMzI sfDF dy zyiraF ny iswK Drm nUM bhuq
Zfa lfeI hY. bfkI ksr aKOqI bfibaF ny kWZ idWqI. myry
iKafl ivWc lyKk nUM iehnf gwlF df ivroD krnf cfhIdf.
mYN Dfrmk pfKMzvfd qy krm kFzF dy bhuq ivruWD hF. ieh
sfzI bdiksmqI hY ik gurbfxI df bhuqf pfT kyvl qoqf-rtn
bx ky rih igaf hY. asIN gurbfxI nUM afpxy jIvn ivWc
nhIN ZflL sky. gurbfxI kyvl mWQf tykx qWk sImq ho ky
rih geI hY .
qusIN
agFhvDU iKaflF dy ivakqI, vDIaf qy ishqmMd sfihq rcx
ivWc XkIn rKdy ho ? kI qusIN smJdy ho ik sfzy bdysLI
lyKk pRvfsIaF dIaF sB smwisafvF pRqI icMqq hn ?
ieh
iewk mwhqvpUrn svfl hY. mYnUM ieh gWl guridafl isMG
nfvilst ny khI sI ik Bfrq dIaF smwisafvF bfry ilKx
leI asIN bYTy hF. qusI bdysLI smwisafvF bfry ilKo
ijwQy qusIN bYTy ho. Auhnf dI pRyrnF sdkf mYN afpxf
nfvl prfeI DrqI iliKaf sI. mYN socdF ik
jy asI bfhr af ky afpxy ipMzF bfry ilKI jfeIey qF
koeI Kfs pRfpqI nhI hovygI. ieh gwl drusq hY ik asI
bfhr bYTy eyQoN dIaF smWisafvF qy jIvn-ZMg bfry
ilKIey. ies idsLf vWl qsWlIbKLsL kMm vI ho irhY .
qusIN
kYligrI isWiKaf borz qy kcihrIaF nfl kfPI kMm kIqf.
myry iKLafl ivWc quhfnUM afm bMdy nfloN sfzy BfeIcfry
dIaF smWisafvF df vDyry igafn hovygf. sunx ivWc
afieaf hY ik sfzy lok keI smWisafvF df hwl jMqrF
mMqrF vfly bfibaF koloN Bfldy ny. kI pMjfbI mIzIaf vI
koeI AusfrU Xogdfn pf skdf hY ?
iesdy
bfry mYN smyN smyN iliKaf vI hY. ipWCy ijhy iewk
afrtIkl ilWiKaf sI lutyiraF qoN bco.
jMqrF mMqrF vWl jfx nUM nf qF Drm kihMdf hY qy nf hI
ishqmMd soc. mYnMU ieh smJ nhI afAuNdI ik sfzy lok
eyny kmjLor ikAuN hn. afpxI KLUn psIny dI kmfeI iehnf
lutyiraF dI JolI ivWc pfeI jFdy hn. jykr bwcf pVfHeI
ivWc kmjLor hY qF Ausdy glL ivWc joqsLI koloN ilaf ky
pwQr pfAux nfl bwcf huisLafr nhI ho skdf. bwcy dI
pVHfeI dI smwisaf df hwl qF bwcy nfl gwl krky hI
lWBygf. iesy qrHF prvfirk smWisafvF df hWl joqsLI
bfby ikvyN kr skdy hn? Auh qF quhfnUM luWt ky smWisaf
ivWc vfDf krngy. jykr iksy kuVI mMuzy dI afpxy ivafh
qoN bfad nhI bxdI qF pwQr Auhnf nUM joVngy nhIN, sgoN
qoVngy. sfzI kimAUintI ivWc aijhIaF sMsQfvF hoxIaF
cfhIdIaF hn ijhVIaf smWisafvF nUM sux ky koeI hwl
lWBx df Xqn krn. ijhVy vI ivakqI aijhIaF jQybMdIaF
ivWc aWgy afAux, Auh sfrI smWisaf nUM bVy ghu qy
hmdrdI nfl suxn. Ausdf ZukvF hwl lWBx. sfrI gwlbfq
gupq rWKI jfvy. sfzI bdiksmqI ieh hY ik sfzy lok
aKLbfrF ivwc vwzy vwzy iesLiqhfr dyK ky ik jMqrF
mMqrF vfly bfibaF koloN 24 GMitaF ivWc smWisaf df hWl
Bfldy hn. ijAuN ijAuN pYsy lutfAuNdy hn, smWisaf vDdI
qurI jFdI hY. eyQy mIzIey vfly vI afpxy pYsy bxfAux
Kfqr gLrIb lokF df iehnf bfibaF hWQoN Gfx krvfeI jFdy
hn. ieh socx vflI gwl hY ik jy ieh joqsLI iswDy sfdy
lokF koloN hjLfr, do hjLfr zflr lY ky Auhnf df mslf
24 GMitaF ivWc hwl kr skdy hn, qF ieh bfby Ausfmf-ibn-lfdn
nUM amrIkf dy hvfly krky 25/30 imlIan amrIkn zflr
ikAuN nhIN kmf lYNdy. kI Ausfmf-ibn-lfdn iehnf bfibaF
dI ryNj qoN bfhr hY? ieh sfzy lokF nUM socx dI loV hY.
lokF ny afpxIaF smWisafvF df hWl afp lWBxf hY .
quhfzy msilaF nUM quhfzy nfloN vWD koeI hor nhI smJ
skdf. bfibaF kol iehnf df koeI ielfj nhI. Auh qF
aMDivsLvfsLI lokF dI kmjLorI df lfB AuTfAuNdy hn.
ijhVf mIzIaf aijhy bfibaF dIaF msLhUrIaF nUM bVHfvf
idMdf hY, Auh vI brfbr df dosLI hY. afpxy inWjI
suafrQ leI lokF nUM gumrfh krdf hY.
qusIN
kI kuJ iliKaf hY? hux kI ilK rhy ho? aWgy kI ilKx df
pRogrfm hY? qusIN kih rhy sI ik hux mYN irtfier ho
igaf hF. ilKxf sLurU krnF hY. ies bfry kI kihxf
cfhogy?
gwl
ieAuN hY ik ieWk pRiswD AurdU df lyKk kfjLI abdul
sWqfr alIgVH musilm XUnIvristI ivWc pRoPYsr sI. iewk
vfrI asIN iekWTy bYTy. AusnUM iewk mYgjLIn dy sMpfdk
ny ikhf ik kfjLI sfihb, afp bhuq awCf ilKqy ho, bVy
kmfl ky aPLsfny hYN afp ky. kfjLI sfihb ny hWs ky
jvfb idwqf ik jnfb, aBI qo mNY klm sfP kr rhf hUM.
mYnUM lgdf ik mYN vI ajy klm sfP kr irhF. ikMnF vI
ilK lvF, pr mn nUM qsWlI nhIN huMdI. mihsUs huMdf hY
ik ies qoN hor vDIaf iliKaf jf skdf hY. hux qWk do
kfiv-sMigRh sunWKf drd aqy kbr df
Pul, iqMn khfxI-sMigRh guafcy rfh,
mOq df supnF aqy afPry hoey
lok, iewk nfvl prfeI DrqI iewk
alocnf dI ikqfb pusqk crcf ilKy hn. iesy
leI ikhf sI ik mYN vI ajy ilKxf sLurU krnf hY. awj
kwl sfmoaf (sfAUQ pYsyiPk) bfry ieWk nfvl ilK irhf hF.
ieWk kivqf qy ieWk khfxIaF dI pusqk df KrVf iqafr hY.
eyQoN dIaF smWisafvF bfry ieWk lyKF dI pusqk df KrVf
vI iqafr hY. ajy vI bhuq kuJ ilKx vflf hY. ies krky
klm sfPL krn vflI gWl smJo. kYnyzf ivWc bhuq sfrIaF
smWisafvF bfry ilKx dI loV hY. afey idn qlfk ho rhy
hn. prvfr tuWt rhy hn . bWcy mfVI sosfietI ivWc pYr
Dr rhy hn. gYNg bx rhy hn. nsLy pWqy df DMdf ho irhY.
bhuqI sLrfb df syvn aWj df BKdf mslf. iehnf bfry
iliKaf jfxf cfhIdY.
ijhVy
lyKkF qoN qusIN pRBfvq hoey, Auhnf bfry kI kihxf
cfhogy?
mYN
imrjLf gLfilb df PYn hF. aMimRqf pRIqm nUM bhuq vWzI
lyKkf mMndf hF. qfrf isMG bhuq vWzf sLfier sI. pr
AusdI bhuqI crcf nhIN hoeI. sLfied Auh iksy juMzlI
nfl nhIN sI juiVaf. guuljLfr bhuq vDIaf kivqf qy
khfxI ilKdY. bfvf blvMq ny mYnUM bhuq pRBfvq kIqf.
jsvMq isMG ivrdI qoN mY bhuq pRBfvq hF. Auh myrf dosq
vI hY. ivrdI iewk aYsf ivakqI hY ijs ny mfnF snmfnF
dI Kfqr iksy dI cmcfigrI nhI kIqI. msq mlMg PWkr vFg
mF bolI dI syvf kIqI hY. iesy krky AusnUM aWj qWk
sfihq akYzmI df aYvfrz nhIN imilaf. zf[ jgqfr kmfl df
gLjLlgo hY. hux kYnyzf dI gwl lY lAu. igafnI kysr
isMG nfvilst qoN mYN sB qo vWD pRBfvq hF. Auhnf dI
pMjfbI sfihq nUM dyx df koeI mukfblf hI nhI. ijMnf
kMm ies iekWly bMdy ny kIqf, Enf sLfied iksy sMsQf ny
vI nhIN kIqf. qusIN dyKo, Auhnf dI ikMnI ku kdr peI
hY. ipCly idnI mYN Auhnf nUM aYzimMtn imlky afieaf hF.
hux qF afKLrI GVIaF igx rhy hn. Auhnf ny sfzy leI
ieiqhfsk qwQF qy gLdrIaF bfry jfxkfrI df eynF vwzf
KjLfnf iewkTf kIqf hY ik ijMny mrjI snmfn idWqy jfx
Pyr vI Gwt hn. igafnI jI ny jfpfnI isWK ky suBfsL
cMdr bos nfl vI kMm kIqf. igafnI jI suBfsL cMdr bos
dy BfsLn nUM jfpfnI ivWc anuvfd krky lokF nUM dWsdy.
igafnI jI ny eynf vDIaf qy eynf iliKaf ik qusIN hYrfn
hovogy. aWj Auh bImfrI dI hflq ivWc rulL rhy ny, pr
Auhnf dI mOq ipWCoN lYkcr dyx vfilaF dI BIV lWg
jfvygI.
afm
suixaf ik pMjfbI ivWc ilKxf bhuqf lfhybMd nhI? pfTkF
df Gyrf bVf sImq hY. bhuqy lyKkF nUM afpxy pYsy KLrc
ky pusqkF CpfAuxIaF pYNdIaF hn. iesdy bfry kI kihxf
cfhogy?
jy
bMdf ieh soc ky pMjfbI ivWc ilKxf sLurU kry ik mYN
ies ivwcoN pYsy kmfvFgf, qF ieh AusdI BuWl hovygI.
ieh qF iesLk dI Kyz af. Gr PUk qmfsLf dyKx vflI gWl
smJo. ieh jnUMn df Auh dIvf ijhVf ijgr dy lhU nflL
bldY. ijs ivakqI ny vpfr smJ ky ies mYdfn ivWc
inWqrnf, AusnUM ies gWl df igafn hoxf cfhIdY ik ieh
Gfty df sOdf. pYsy kmfAux leI qF hWtI pfAuxI cfhIdI
hY. pr jy quhfzy aMdr kuJ kihx leI aMgVfeIaF lY irhY,
qF AusnUM dbfAu nf. ilKxf sLurU kro. klm vrgf koeI
sWcf dosq nhIN. jdoN qusIN cMgf ilKogy, qF lok
quhfnUM pVHngy vI.
qusIN
rujLgfr leI kMm kridaF qy sfihq rcidaF, afpxI
kimAUintI leI vlMtIar df kMm vI krdy ho. qusI ieh
ikvyN mihsUs kIqf ik afpxI kuimAUintI ivWc ies kMm dI
loV hY, jdo ik sfzI kuimAUintI ivWc vlMtIar kMm krn
df irvfjL Gwt hY ?
pihlI
gwl ieh ik ijhVI mfnsk qwslI vlMtIar kMm ivWcoN imldI
hY, Auh pYsy kmfAux vfly kMm ivWcoN nhIN. afeI clfeI
leI pYsf vI jLrUrI hY. pr inrf pYsf kmfAuxf ijLMdgI
df mksd nhIN. syvf vfly kMm dI afpxI kimAUintI ivWc
Gft hY. jdoN mYN 1995 ivWc eyQy afieaf qF kYlgrI
iemIgrFt eyz sosfietI nfl bhuq vlMtIar kMm kIqf. jOb
dy qor qy mYN kYlgrI isWiKaf borz, kcihrIaF,
birWj PfAUNzysLn aqy vkIlF dIaF kMpnIaf nfl kMm kIqf.
pr jdoN mYnMU lgdY ik koeI ivakqI mfiek pWKoN kmjLor
hY qF Ausdf kMm mYN muPLq kr idMdf hF. sfzy GrF ivc
pqI pqnI dI qlKLI vI afm ho jFdI hY. jdoN koeI myry
nfl sMprk krdf hY qF mYN dohF iDrF nUM bulf ky
smJfAux df Xqn krdf hF. ies qrF keI tuWtdy prvfrF nUM
joiVaf hY ijsdI mYnUM byhWd KusLI hY. aijhf kMm krky
mMn nUM bVI qsWlI imldI hY. nvyN afey lVky lVkIaF nMU
keI qrHF dIaF smWisafvF pysL afAuNdIaF hn. mYN AuhnF
dI mWdd krdf hF. afpxy lok afpxy BfeIcfry ivWc qF
bQyrf kMm krI jFdy ny pr Aus kMm df myn strIm nUM
koeI pqf nhI lgdf. sfnUM loV hY myn strIm ivWc sLfml
hox dI qF jo Auhnf nUM sfzy bfry pqf lWgy qy sfnUM
Auhnf bfry hor jfnx df mOkf imly. keI vfrI dUroN
dUrNo iewk dUjy pRqI anjfxpuxy ivWc glq ikafs lfey
jFdy hn. sfnUM afpxI pMjfbIaq dI KuWlHI imlvrqx nUM
AuvyN kfiem rwKdy hoey kYnyzIan lokF nfl imlvrqx
vDfAuxI cfhIdI hY. sfzI nvIN pIVHI nUM iesdf lfB
hovygf .
qusIN
afpxy prvfr aqy bwicaF bfry vI kuJ dWso. iksy hor nUM
vI pMjfbI sfihq nfl lgfAu hY?
myrI
pqnI hrjIq ilKdI qF nhI pr AusnUM pVHn df bhuq sLOk
hY. myry nfloN vWD sfihq pVHdI hY. mYN afpxI hr rcnf
pihlF AusnUM suxf ky suJf vI lYNdf hF. myrf iewk bytf
jsivMdr qy iewk bytI dlivMdr hY. bytf qkrIbn 20 sflF
qo amrIkf ivWc rih irhY. Auh ilKdf qF nhIN pr AusnUM
sfihq nfl bhuq lgfAu hY. myrI bytI nUM aMgryjLI sfihq
pVHn df sLOk hY. pMjfbI ivWc myry vWzy vIr kysr isMG
nIr qoN isvf koeI nhIN ilKdf.
afpxy
suBfAu bfry kuJ dWsxf cfhogy? kI psMd qy kI nf-psMd
krdy ho? quhfzy qKLWls arpn ivWcoN mYnUM
quhfzy sBfAu df prqWK pRCfvF idsdf hY?
ijhVf
ivakqI myry nfl iemfndfrI nfl pysL afAuNdf hY, mYN
AusdI bhuq kdr krdf hF. Auh myrf sWcf dosq huMdf hY.
pr dogly ikrdfr vfly ivakqI nUM mYN brdfsLq nhI kr
skdf. aijhy sWjxF qoN mYN dUr rihxf psMd krdf hF.
blik koeI rfbqf hI nhIN rWKxf cfhuMdf. kursI aqy cODr
dI BuWK vfilaF qoN mYnUM sKLq nPLrq hY. mYN ieh jfx
bwuJ ky nhI krdf. ieh myrf suBfE hY. iksy qoN kMm
kWZx leI mYN dosqI df mKOtf nhIN pihn skdf, cfplosIaF
nhIN krdf. rhI gWl qKLWls dI, bhuq pihlF mYN afpxy nF
nfl ipMz df nF Cwjfvfl ilKdf huMdf sI. pr
ipWCoN arpn rwK ilaf. sLfied ieh myry
suBfAu nfl vI myl KFdf hY.
dysL
ivdysL ivWc pMjfbI sfihq dI syvf kridaF koeI mfn
snmfn?
Bfrq
ivWc bhuqy snmfn BWj dOV df isWtf hn. ijhVf lyKk BWj
dOV nhIN kr skdf, Auh axgOilaf rih jFdf hY. bhuq Gwt
jQybMdIaF hn jo shI lyKk dI cox krdIaF hn. nhIN qF
dosqIaF qy rsUKL cldf hY. jdoN koeI ivakqI myrI rcnF
pVH ky Pon krdf hY, jF mYnUM Kwq ilKdf hY qF mYnUM
lgdf hY ik myrf snmfn ho igaf. pfTkF dI hWlfsLyrI
myrf sB qoN vWzf snmfn hY. vYsy lyKk df snmfn krnf vI
aWj klH mKOl ijhf bx ky rih igaf. pihlF ieWk lWkVI dI
plYk idWqI jFdI sI. hux Auh sLIsLy dI plYk ivWc qbdIl
ho geI. ies bfry rfm srUp axKLI dI gWl Xfd afAuNdI hY
ik lyKk nUM snmfn vjoN ieWk lWkVI df POZf ijhf PVf
idWqf jFdf hY. axKI ny ieh vI ikhf ik myry Gr iehnf
dI borI BrI peI hY. myrf ivcfr hY ik jy koeI mfiek
sfDnf dy Gft vflI jQybMdI iksy lyKk df snmfn kyvl
snmfn pWqr nfl hI krdI hY qF Auh lyKk df aslI snmfn
hY. kYlgrI ivWc ieWk aijhI jQybMdI hY ivrsf
pMjfb df ijsny ies vrHy myrf snmfn kIqf. myry
leI snmfn ivWc ByNt kIqI Auhnf dI plYk bhuq ajIjL hY.
pr jy koeI pYsy vflI jQybMdI lyKk df snmfn krdI hY qF
lyKk nUM GWto GWt AusdI ieWk pusqk dI CpfeI dy pYsy
jLrUr imlxy cfhIdy hn. kYligrI ivwc pMjfbI
stfr mYgjLIn hr sfl myvf isMG
lopoky aYvfrz iksy ieWk ivakqI nUM idMdf hY.
2001 ivWc ieh aYvfrz mYnUM idWqf, ijs ivWc plYk dy
nfl 500 zflr dI nkd rfsLI vI sLfml sI.
pfTkF,
nvyN lyKkF leI jF afpxyN lokF leI koeI sMdysL ?
sMdysL
qF nyqf lok idMdy ny. mYN qF klm vfhk hF. pfTk bhuq
isafxy hn . bynqI jLrUr krFgf ik pMjfbI df vDIaf
sfihq jLrUr KLrIdo. nvyN lyKkF nUM khFgf ik jy quhfzy
aMdr iewk ilKfrI suWqf ipaf hY qF AusnUM jgfAu. qusIN
ilKxF sLurU kro. ilKx qoN pihlF vDIaf lyKkF nUM jLrUr
pVoH. hor BfsLfvF df sfihq vI pVHnf cfhIdY. gLlq ZMg
apxf ky msLhUrI KWtx df Xqn nf kro. afpxIaF pusqkF
nUM cUrn dIaF sLIsLIaF vFgUM lokF dy qrlLy krky nf
vyco. lyKk dI kdr imWtI ivWc nf imlfE. aijhf nf hovy
ik lok lyKkF nUM itWcrF krn. lyKk nUM cMgIaF kdrF
kImqF qy pihrf dyxf cfhIdf hY. aijhIaF rcnfvF rco
ijMnHf coN shuj Aupjy, ipafr dI mihk afvy,
mnwuKI smfj nUM koeI syD imly qy srbWq dy Bly dI gWl
hovy. klm ieWk hiQafr hY. iesnUM iksy vI jLulm ivruWD
jLrUr vrqo . ieh hI lyKk df Drm hY. pMjfbI BfeIcfry
nMU bynqI hY ik nvIN pIVHI nUM afpxy ivrsy nfl joVI
rwKx leI afpxy GrF ivwc bwicaF nfl pMjfbI jLrUr bolo.
bWicaF nUM mfVI sMgq qoN bcfAux leI KyzF ivwc pfAu,
vwD qoN vwD smF afpxy bwicaF nUM idAu. mfpy hox dy
nfl nfl bWicaF dy cMgy dosq vI bxo. Pyr Auh quhfzy
koloN koeI vI lko nhI rwKxgy. afpxy GrF ivWc pMjfbI
dIaF vDIaf ikqfbF jLrUr rwKo. bicwaF nUM pMjfbI pVHn
leI pRyrnf idAu. gLlq rIqI rvfjF nUM iqlFjlI idAu.
bjLurgF dI ieWjLq kro. inWjI suafrQF qoN AuWpr AuWT
ky lokF dy kMm afAu.
sqnfm
isMG: arpn jI, qusIN afpxy kImqI smyN ivcoN smF kwZ
ky pfTkF nfl afpxI ijLMdgI dI KuWlHI ikqfb dy pMny
sFJy kIqy hn. dysLF ivdysLF ivwc ivWcridaF afpxy
qjLrby sfzy nfl sFJy krn leI afp df bhuq bhuq DMnvfd.
sfzI duaf hY ik qusIN ies qoN vD cVH ky pMjfbI bolLI
dI syvf krdy rho.
**********