knyzf dIaF PYzrl coxF aqy pMjfbI bolI-2


lyKk: swDU ibinMg

 

 

knyzf dIaF PYzrl coxF dOrfn pMjfbI bolI nUM mfnqf dI mMg bfry myry lyK dy rlvyN imlvyN pRiqkrm afey hn. kuJ dosqF dI rfey hY ik ijMnF icr asIN Kud afpxI bolI vlF afpxf njLrIaf (pMjfbI sbMDI sfrIaF smwisafvF eyQy duhrfAux dI loV nhIN) nhIN bdldy AunI dyr knyzf dI srkfr koloN kOmI pwDr ’qy koeI mMg krnf nf qF ZuwkvIN gwl hY qy nf hI knyzf dy sMdrB ivc jfiejL - ijwQy Auh do srkfrI bolIaF ibnF iksy vI hor nUM nhIN pCfxdy sxy eyQoN dy muZly vsnIkF dIaF bolIaF dy[ dosqF anusfr ies qrHF krn nfl sfzI mMg nUM gMBIrqf nfl lYx dI QF ies df mKOl Auzfieaf jf skdf hY. AunHF df qOKlf kuJ hwd qwk shI ho skdf hY aqy mYN AunHF dy ivcfrF df siqkfr krdf hF pr mYN AunHF nfl sihmq nhIN.

lgdf hY ik asIN pMjfbI msly bfry afpxI iek purfxI khfvq - jy pYsf Kotf afpxf qF kI bfxIey nUM dosL - anusfr soc rhy hF[ awj dy sMdrB ivc jy myry hwQ ivclf pYsf Kotf hY qF ieh myry nfloN bfxIey (bYNk) dI vwD ijLMmyvfrI hY - eyQy mYN pftf hoieaf not vI bYNk nUM dy ky Aus dI jgHf nvF lY lYNdf hF. jy Bfrq, pfiksqfn jF dunIaF dy hor mulkF ivc vsx vfly pMjfbI lok afpxI mF bolI df bxdf siqkfr nhIN krdy qF ies ipwCy pMjfbI ivakqI nfloN ikqy ijLafdf ksUr AunHF hflqF, qfkqF aqy siQqIaF df hY ijnHF ny AusnUM afpxI mF bolI qoN nfbr hox leI mjbUr kIqf hY[ koeI ivakqI ibnF iksy kfrn afpxI mF bolI qoN bymuwK nhIN huMdf. dunIaF dy vwK vwK ihwisaF ivc vsdy pMjfbIaF vloN afpxI mF bolI vwl vwK vwK njLrIey hox ipwCy anykF kfrn hn ijnHF nUM smJxf aqy AunHF nfl injwTxf iksy kwly kfry ivakqI dy vws dI gwl nhIN[ ies leI sfnUM afpxf sfrf jLor ivakqI AuWpr hI nhIN lfAuxf cfhIdf ik Auh hI afpxI jLubfn bfry iPkr kry, afpxy bwicaF nUM pMjfbI pVHfvy[ ajoky jIvn dy bhuprqI sMGrsL ivwc Pisaf afm ivakqI ieh sB kuJ krn dy smrwQ nhIN huMdf. knyzf dy smfj ivc bwcy dI pVHfeI df pRbMD krnf AuNj vI srkfr dI ijLMmyvfrI hY aqy pMjfbI BfsLf dI pVHfeI vI smuwcI pVHfeI df ihwsf hoxI cfhIdI hY aqy eyQy pMjfbI dI sFB qy ivkfs dI ijLMmyvfrI vI srkfr dI hoxI cfhIdI hY. pr ikAuNik pMjfbI nUM Bfrq aqy pfiksqfn ivc ajy qwk pUry hwk nhIN imly ies krky sfzy BfeIcfry dy keI lok ieh mihsUs krdy hn ik knyzf dI srkfr koloN pMjfbI leI koeI hwk mMgxf jfiejL nhIN, BfvyN jIvn dy hor keI pwKF ivc Auh aijhf nhIN socdy.

pMjfbI bolI dy knyzf ivc ivkfs sbMDI mYN AunHF dosqF dy suJfa nfl AuWkf sihmq nhIN jo kih rhy hn ik pihlF afpxy lokF ivc pMjfbI pRiq jfgrqI ilafAuxI cfhIdI hY Pyr knyzf dI srkfr qoN koeI mMg krnI cfhIdI hY. myry ivcfr anusfr srkfr koloN mMg mMgxI Aus aml df ihwsf hY ijs nfl lokF ivc jfgrqI ilaFdI jf skdI hY[ bI sI qy Kfs kr srI ivc pMjfbI dI pVHfeI sbMDI hoeIaF pRfpqIaF nUM ies dI Audfhrn vjoNdyiKaf jf skdf hY. sfl 1992-93 dOrfn bI sI dI srkfr qoN pMjfbI nUM mfnqf dyx dI mMg dy aml nfl bhuq sfry afm lokF ivc vI pMjfbI pRiq jfgrqI afeI ik ies nUM knyzf ivc sFBx dI loV hY aqy jdoN srkfr ny 1994 ivc pMjfbI bolI nUM skUlF ivc dUjI BfsLf vjoN pVHfey jfx df drjf dy idwqf qF hr pMjfbI dy mn ivc afpxI bolI vlF iek ivsLysL iksm df mfx qy siqkfr pYdf hoieaf jo isrP afps ivc gwlF krn nfl nhIN sI ho skdf. nvIN ividaf nIqI nUM lfgU krn dI QF srI (ijwQy vwzI igxqI pMjfbI vsdy hn) skUl borz ny lMmy smyN qwk aYilmYNtrI skUlF ivc pMjfbI lfAux qoN nFh kr rwKI. pr jdoN pMjfbI lYNgUeyj aYjUkysLn aYsosIeysLn (plI) ny srI skUl borz kol vfr vfr ieh mMg rwKI qF ies bfry mIzIey ivc vI crcf hoieaf aqy skUl borz vloN vI mfipaF nfl pMjfbI pVHfAux bfry mIitMgF kIqIaF geIaF. ies qrHF srI ivc pMjfbI iek msly dy qOr ’qy ivcfrI geI aqy ies aml dOrfn vwzI igxqI mfpy ies gwl qoN sucyq hoey ik AunHF dy bwcy skUlF ivc pMjfbI pVH skdy hn. nqIjy vjoN srI dy iqMn aYilmYNtrI aqy pMj sYkMzrI skUlF ivc hux pMjfbI pVHfeI jf rhI hY aqy hor bhuq sfry mfpy cfh rhy hn ik AunHF dy bwcy vI skUlF ivc pMjfbI pVHn aqy ieh AumId kIqI jf skdI hY ik afAux vfly sflF ivc pMjfbI pVHfAux vfly skUlF dI igxqI ivc vfDf hovygf. plI vloN meI 16, 2004 nUM srI ivc krvfey pMjvyN slfnf pMjfbI jsLn dy do ihwisaF ivc pMj sO qoN AuWpr pMjfbI mfpy phuMcy aqy pMjfbI pVH rhy ividafrQIaF ny vwzI igxqI ivc ihwsf ilaf. pr jy asIN ieh soc ky bYTy rihMdy ik pihlF lokF ivc pMjfbI pRiq cyqnf ilafE Pyr iksy srkfr jF skUl borz koloN koeI mMg mMgo qF bhuqf kuJ hfisl nhIN sI kIqf jf skdf. hux vI BfvyN kuJ lokF nUM ieh koeI eyzI vwzI pRfpqI nf jfpy pr ies dy kuJ pwK aijhy hn ik afAux vfly simaF vfsqy afs bwJdI hY[ Audfhrn vjoN skUlF ivc pMjfbI pVHf rhy bhuqy aiDafpk knyzf dy jMm pl hn aqy AunHF ny Kud eyQy pMjfbI iswKI hY. dUjy sLbdF ivc knyzf ivc rih rhI sfzI aglI pIVI ny pMjfbI dy ivkfs ivc ihwsf pfAuxf sLurU kridwqf hY. ieh nOjvfn aiDafpk eyQoN dy ZFcy nUM pUrI qrHF jfxdy hn aqy ies qoN vI cMgI gwl ik AunHF dy mnF aMdr pMjfbI leI Aus iksm dI nyVqf jF dUrI nhIN ijs df aDfr isrP Drm hovy. Auh pMjfbI nUM iek bolI vjoN, afpxy ipCokV dI bolI vjoN, siqkfrdy aqy ipafrdy hn. AunHF df bolI nfl ipafr sfP suQrf qy qfjLypn vflf hY. plI dIaF srgrmIaF df ihwsf hox kfrn ienHF ivcoN awDI ku drjn aiDafpk pihlF hI pMjfbI leI srgrmI nfl kMm kr rhy hn, jfxI ik Auh pMjfbI leI "aYkitivst" bx gey hn aqy hor aiDafpk aqy ividafrQI sLfml ho rhy hn. BfvyN ieh aml kfPI mDm rPqfr vflf hY pr ies ivc lgfqfrqf aqy pRiqbwDqf hY. ies qoN vI vwD, AunHF dy mnF ivc pMjfbI bolI dy BivwK leI iek ‘ivXn’ hY, iek suPnf hY. hux jd pMjfbI bolI AunHF df mslf bx geI hY qF Auh ies vfsqy afpxy vqn knyzf ivc keI kuJ aijhf pRfpq kr lYxgy jo sfzI pihlI afvfsI pIVI dy gyV ivc nhIN sI af skdf. ies iksm dy sfP suQry ipafr dI iek byimsfl Audfhrn bI sI dy isafsqdfn sRI moh shoqf dI hY ijs ny bI sI ivc pMjfbI nUM mfnqf idvfAux ivc sB qoN vwD Xogdfn pfieaf sI.

AuWpr idwqIaF AudfhrnF Aus aml df ihwsf hn ijs nfl pMjfbI mfpy cyqn hoey hn aqy ho rhy hn[ knyzf dI kyNdrI srkfr koloN pMjfbI leI mfnqf mMgxI vI Aus aml df ihwsf hY ijs nfl pMjfbI afpxI bolI bfry hor cyqn hoxgy. sMBv hY ik knyzf dy hor bhuq lok vI sfzy vFg socdy hox aqy do srkfrI bolIaF qoN ibnF dUjIaF bolIaF dy hwkF bfry sihmq hox. dUjIaF bolIaF bolx vfly lokF dI vwD rhI igxqI hux hr iksy nUM ies gwl leI mjbUr kr rhI hY ik Auh ies pfsy vwl iDafn dyx. ieh bhuq KusLI qy mfx vflI gwl hY (hYrfnI vflI nhIN) ik bI sI dy sB qoN vwzy aKbfr vYnkUvr sn ny jUn 12, 2004 vfly idn cfr siPaF (sPf sI 1 qoN lY ky sPf sI 4) AuWpr votF bfry jfxkfrI aMgRyjLI aqy cInI dy nfl nfl pMjfbI ivc vI idwqI hY. pMjfbI vfsqy ieh ieiqhfsk mhwqqf vflf idn hY aqy ies nfl vYnkUvr dy hjLfrF pMjfbI pRymIaF nUM iek nvF hulfrf afieaf hY. nfl hI ieh gwl sMkyq vI hY ik bolI dy sbMD ivc hux hflfq bdl rhy hn jF bdl skdy hn.

ies gwl nUM iDafn ivc rwK ky pMjfbI bolI nUM knyzf ivc mfnqf idvfAux dy msly nUM AuTfAux df mOkf hux nfloN vDIaf kdy nhIN hovygf. ies vfr coxF ivc dwKxI eysLIaf dy ipCokV vfly 36 ivakqI coxF lV rhy hn aqy ienHF ivcoN sihjy hI do drjn qoN vwD pMjfbI hn. ienHF pMjfbIaF koloN qF hr hflq ivc ieh svfl puwCxf cfhIdf hY ik Auh knyzf ivc pMjfbI nUM mfnqf idvfAux leI kI krngy? ieh lok - gurmMq gryvfl, guljLfr cImf, Aujl dosFJ, swuK DflIvfl, moihMdr igwl, jsvIr cImf, nInf gryvfl (ieh isrP bI sI dy hI kuJ nfm hn) aqy hor pMjfbI AumIdvfr - jd vI mOkf imldf hY qF pMjfbI bolI nfl afpxy ipafr dI gwl krdy hn. pMjfbI pRiq ienHF dy ipafr bfry sLwk krn df vI koeI kfrn nhIN. ies vyly loV isrP ies gwl dI hY ik ienHF koloN ieh vfiedf ilaf jfvy ik cuxy jfx bfad Auh pMjfbI leI kuJ krngy. ies ivc vI koeI sLwk nhIN ik afpo afpxIaF isafsI pfrtIaF dy pRogrfmF ’c bwDy ieh bhuqf kuJ kr nhIN skxgy. pr Gwto Gwt ienHF dy mnF aMdr ies gwl df aihsfs qF hovygf ik jy kdy mOkf imly qF pMjfbI leI kuJ krnf hY. sB qoN jLrUrI gwl pMjfbI dy msly nUM ienHF dy eyjMzy ’qy ilafAuxf hY aqy ies kMm leI hux hI vDIaf mOkf hY.

 

Sadhu Binning
4333 Portland Street
Burnaby, B.C. V5J 2N5
604-437-9014
sbinning@interchange.ubc.ca
and

Sadhu Binning
Dept of Asian Ltudies, Asian Centre, UBC
1871 West Mall, Vancouver, B.C. Canada, V6T 1Z2

Ph. 604 - 822-5362, E-ail: sbinnic.ca

 

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2004